Sampurasun

oleh -981 views
Sampurasun, Budaya Sunda, Budayawan Sunda, Ace Sumanta

Oleh: Rd Ace Sumanta

Naon bae nu kaasup ugeran dinu kecap,  Silih Asih, Asah jeung Asuh teh.

Babasan disebut motto nu kacida dipiwanohna ku masyarakat Tatar Pasundaan, nyaeta Silih Asih – Silih Asah – Silih Asuh sok disingget istilahna jadi Silas.

Upama dianggap yen Silih Asih – Silih Asah – Silih Asuh teh mangrupa hiji sistim, geus tinangtu urang kudu neangan unsur naon bae nu kaasup Silih Asih – Silih Asah – Silih Asuh teh. Moal henteu eta unsur-unsur teh kudu jadi pituduh anu positif pikeun tingkahlaku atawa rengkak polah manusa enggoning hirup kumbuh di lingkungan masarakatna.

Kapan mungguhing manusa teh kaasup homo socius, tegesna mahluk anu hirupna kukumbuhan. Tambah eces deui yen Silih Asih – Silih Asah – Silih Asuh teh alat pikeun campur gaul, nyaeta ku ayana kecap SILIH. Ieu kecap teh tuduh kana ayana pagawean anu pabales-bales (resiprokal), hartina aya dua pihak, atawa nu dianggap dua pihak boh sabage subyek boh sabage obyek.

Sanggeus nitenan sawatara kamungkinan, unsur naon bae nu kudu nyampak dina unggal aspek Silih Asih – Silih Asah – Silih Asuh tea, kapapay aya sawatara unsur anu raket tumalina, nyaeta:

Silih Asih

Sacara harfiah Silih Asih nyaeta rasa atawa tingkah laku nu nembongkeun silih pikanyaah, silih pikaasih, silih pikaheman. Dr Sulaeman B. Adiwidjaja, nu nitenan kana kahirupan masara-kat, hususna di Tatar Sunda, geus ngumpulkeun harti jeung ma’na Silih Asih, ceuk inyana Asih teh miboga unsur anu wincikanana saperti ieu di handap:

  • Asih nyaeta gawe
  • Asih nyaeta aktif
  • Asih nyaeta ayana dedikasi
  • Asih nyaeta bisa badami (kompromi)
  • Asih nyaeta disiplin
  • Asih nyaeta ngabagikeun tanggung jawab
  • Asih nyaeta sabar
  • Asih nyaeta ajen jeung tujuan
  • Asih nyaeta pangorbanan
  • Asih nyaeta ekspresi diri
  • Asih nyaeta realitas hirup
  • Asih nyaeta ayana kajujuran
  • Asih nyaeta rasa sugema tina hasil gawe bareng
  • Asih nyaeta rasa kaendahan
  • Asih nyaeta sakapeung nimbulkeun kapeurih tapi bisa dirasionalkeun, disublimasikeun
  • Asih teh mikabutuh waragad

Ku sim kuring wincikan Dr. Sulamen B, Adiwijaya di luhur dipedar deui malar leuwih eces pamaksudanana, sarta muga-muga bae bisa kapapay ajen-inajen (nilaibudaya) nu dikandungna.

  • Asih nyaeta Gawe

Nu dimaksud teh nya eta salasahiji tanda yen urang miboga rasa asih, rasa nyaah eta teh bakal dilaksanakeunana dina wangun “gawe”. Rek pagawean nu sipatna lahir nyaeta nu mangrupa pangupa jiwa, bisa oge nu mangrupa pagawean batin upamana bae ngadu’akeun sangkan nu dipikaasih tea pinanggih jeung kabagjaan.

  • Asih nyaeta Aktif

Aktif ngandung harti terus neangan tarekah, sangkan nu dipi-maksud hasil. Bisa dihartikeun oge yen nu kudu aktif teh diri urang pribadi anu kudu tiheula nuwuhkeun rasa asih ka nu sejen.

  • Asih nyaeta Rukun Gawe (kerja sama)

Asih, hususna upama dikeunakeun ka jelema, ngandung harti aya pihak nu mikaasih jeung nu dipikaasih. Dua pihakanana geus sakudu-na pada silih pikaasih, hartina daek digawe babarengan pikeun ngawujudkeun nu jadi tujuanana. Ulah pahiri-hiri. Ulah nogencang sosoranganan.

  • Asih nyaeta Ayana Dedikasi

Dedikasi, tegesna junun tur teguh hate. Ieu ngandung harti sanajan naon bae halangan harungan nu karandapan, henteu matak jadi reuntas harepan. Upamana bae urang asih kana pagawean nu keur digarap; tinangtu kudu dibarengan ku dedikasi nu luhur, sangkan eta pagawean aya hasilna, luyu jeung nu dipikahayang.

  • Asih nyaeta Bisa Badami (kompromi)

Asih teh dipilampahna ku dua pihak. Ieu ngandung harti kudu aya tarekah pikeun nyaruakeun pamanggih (persepsi). Pikeun nya-ruakeun pamanggih tea nya kudu dibarengan ku bisa badami, mato-toskeun tujuan nu rek dihontal. Jadi musawarah teh kaasup unsur pikeun ngawujudkeun rasa asih.

  • Asih nyaeta Disiplin

Tegesna rasa asih teh mikabutuh ayana disiplin diri, kasatiaan jeung kamampuh ngawatesan diri.

  • Asih nyaeta Ngabagikeun Tanggung Jawab

Kulantaran asih teh ngawujudna dumeh aya dua pihak tea, aya subyek aya obyek. Ku kituna pada-pada miboga hak jeung tanggung jawab. Apal kana hak jeung tanggung jawabna masing-masing, eta jadi ciri silih asih.

  • Asih nyaeta Sabar

Moal henteu dina pagiling-gisikna dua pihak tea, komo jeung kudu nyaruakeun pamanggih atawa kahayang mah, bakal loba cocoba jeung halangan harunganana. Ku kituna kacida perluna aya sipat sabar jeung silih eledan.

  • Asih nyaeta Ajen jeung Tujuan

Rasa asih teh kaasup hal nu teu nembrak (abstrak), jadi kaasup sistim ajen-inajen (B.I: nilai). Ajen kamanusaan di antarana nyaeta rasa asih. Rasa asih bisa dimimitian ku asih ka pribadina, dibuktikeun ku miara kasehatan lahir batin dirina. Ti dinya asih ka lingkungan jeung sasamana nu akhirna asih ka

Baca :  Diah Hadaning Meninggal, Indonesia Kehilangan Penyair Besar

Alloh Nu Nyip-takeun dirina. Eta sababna rasa asih teh kaasup jadi tujuan tina asih tea.

  • Asih nyaeta Pangorbanan

Rasa asih kalan-kalan sok ngaheulakeun kapentingan dirina pribadi wungkul nyaeta nu sok disebut egois. Padahal ari sajatin-ing asih teh nyaeta sadia pikeun bakorban demi nu dipikaasihna. Ari pangorbananana bisa bae dina wangun materil atawa moril. Ngan nu tetela keur ngawujudkeun rasa asih teh mikabutuh ayana pangorbanan.

  • Asih nyaeta Ekspresi Diri

Rasa asih nyampakna dina parasaan, hiji hal anu abstrak. Rasa asih ieu teh dina hakekatna mah mangrupa ekspresi diri sagembleng-na. Jelema nu teu bisa ngaekspresikeun rasa asihna, geus tinangtu bakal kaganggu kasaimbangan jiwana. Sabalikna jelema nu bisa ngaekspresikeun dirina ku cara mikaasih ka nu sejen, bakal ngarasa hirupna aya gunana, tumuwuh kapercayaana dirina.

  • Asih nyaeta Realitas Hirup

Hirupna jelema teh mangrupa hiji kanyaataan, hiji realitas yen dirina aya. Ku kituna nembongkeun rasa asih teh, hiji cara pikeun nembongkeun kanyataan (realitas) hirup.

  • Asih miharep Ayana Kajujuran
Baca :  Ridwan Kamil Apresiasi Pajajaran Esport, Bawa Nilai Kebudayaan Sunda

Kulantaran silih asih teh hiji pagawean anu kudu aya dua pihak, nyaeta nu mikaasih jeung nu dipikaasih (resiprokal), tangtu bae ti dua pihakanana kudu aya kajujuran. Jujur di dieu ngandung harti bruk-brak teu salingkuh. Silih percaya anu iklas tur wening.

  • Asih nyaeta Rasa Sugema tina Hasil Gawe Bareng

Rasa silih asih bakal leuwih pageuh, bakal leuwih gede duriat silaturahmina, upama hasil rukun gawe babarengan, hasil silaturah-mi teh matak nimbulkeun kasugemaan keur kabeh pihak. Rasa sugema teh torojolna tina rasa silih ajenan lahir batin. Rasa hayang silih sugemakeun.

  • Asih nyaeta Rasa Kaendahan

Kulataran asih teh nyampakna dina rasa, ari salasahiji unsur rasa teh nyaeta rasa “endah”. Rasa endah bakal nuwuhkeun kaendahan lahir batin. Bakal karasa endah saparipolahna, bakal karasa asri tur wening usik batinna. Geter silaturahmi nu endah tur pinuh ku kasugemaan bakal karasa ku sarerea.

  • Asih Sakapeung Nimbulkeun Kapeurih tapi Bisa Dirasionalkeun, Disublimasikeun

Kulantaran asih teh mangrupa gerakna batin, moal henteu dina hiji waktu bakal kajadian rasa asih karasana matak peurih. Eta rasa kapeurih teh kulantaran ayana rasa egois, rasa hayang ngaheu-lakeun atawa mentingkeun kasuagemaan pikeun dirina pribadi. Tapi upama kapeurih tea ditarima jeung dilenyepan kalawan rasional bari ayem mah, eta rasa kapeurih teh bisa dirasionalisasikeun, hartina bisa ditarima ku akal, nu balukarna bisa narima kana kaayaan nu tumiba kalawan sadrah. Malah teu mustahil rasa kapeurih bisa dikamalirkeun dina karya nyata.

  • Asih teh Mikabutuh Waragad

Teu bisa henteu, sanajan henteu salilana, tapi sabagian gede enggoning ngawujudkeun rasa asih teh bakal mikabutuh ayana wara-gad. Aya biaya pikeun ngawujudkeun kasugeman kabeh pihak.

Baca :  Pembenahan YBHB Bogor untuk Lebih Baik

Ku kituna tetela geuning SILIH ASIH teh leuwih condong kana ajen kualitas intrinsik (nu nyampak dina batin pribadi) manusa. Pinuh ku ajen silaturahmi anu welas tur asih kacida kandelna. Ku kituna taya deui jalanna iwal ti urang mampuh ngawujudkeun unsur-unsur Silih Asih dina tingkah laku sapopoe enggoning campur gaul jeung papada manusa; jeung papada mahluk Alloh lianna. Moal henteu lila-lila mah sabudeurna lingkungan hirup urang bakal disimpay ku rasa silih asih silaturahmi anu wening tur tengtrem ayem.

Tinggalkan Balasan

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *